İnsan Neden Sanat Yapar
İnsanın neden sanat yaptığının farklı açılardan değerlendirilmesi
İnsanlar yaşarken birçok şeye ihtiyaç duyar ve bu ihtiyaçlarının arkasında çoğu zaman diğer insanların doğuştan sahip olduğu ve sahip olurken çabalamadığı şeyler yatar. Misal, bazıları bazı açılardan hayata önde başlar. Diğerleri de bu eksikliğini sanatla kapatır. Çünkü sanat, insanın memnun olmadığı hayatını bir süre unutturur. Platon bu konuda, "Sanat güçlüdür ve insanı gerçeklikten bile uzaklaştırabilir." der. Ama bu, sanatın sadece gerçeklerden uzaklaşmak için yapıldığı anlamına da gelmez.
Sanatla uğraşmanın pek çok nedeni vardır. Bazısı, 19. yüzyılda olduğu gibi geçimini sağlamak için sanat yapar. Örneğin Charles Dickens ve Alexandre Dumas, zamanında yaptığı betimlemeleri daha fazla para kazanmak için uzunca yapmıştır. Çünkü o dönemde yazarlara sayfa sayısına göre ödeme yapılırdı. Bu da haliyle sanatın yapılmasını bir ihtiyaç hâline getirdi.
Sanatın yapılmasındaki bir başka neden ise eğitimdi. Bazı sanatçılar için sanat, toplumu eğitmek adına kullanılan bir araçtı ve bu yönde kullanılmalıydı. Aksini düşünen sanatçılar da çoktu. Sanatın sadece sanat için yapılmasını savunanlar ve çıkarılan eserlerin amacının yalnızca göze ve kulağa estetik zevk vermek olduğunu düşünenler de eserlerini bu yönde ürettiler.
Sanatın aslında tek bir nedeni olmamalı. Bazısı maddi ihtiyacını karşılamak için, bazısı aklından veya içinden geçenleri bir yazı, bir tablo veyahut müzik yoluyla dışarı yansıtmak için, bazısı da yalnızca hobi olarak sanat yapabilmeli ve bu tartışmaya açık bir konu olmamalı. Yıllarca birçok şairin ve yazarın tartışmış olduğu bir konu olması, bunu tartışmaya değer kılmamalı. Çünkü bunun tartışılması, özellikle günümüzde oldukça gereksiz bir efor kaybı olacaktır. Bu yüzden her sanatçı, kendince belirlediği bir neden doğrultusunda sanatını icra etmelidir. Bu neden sadece kendisi tarafından mantıklı sayılabilecek bir neden olsa dahi.
Şu an bir tabloyu ya da bir müziği eleştirmek insanlar tarafından çok kolaylaştı. Sosyal medyada yorumlar aracılığıyla, bu işten anlayan da anlamayan da fikrini ifade ediyor. Günümüzde eleştirilmemek neredeyse imkânsız hâle geldi. Herkes fikrini söylemeyi kendine hak gördü. Elbette sanat ve sanatçı eleştirilebilir fakat iş artık sadece eleştirmek için eleştirmeye döndü.
Sanatçının ürettiği eser, eğer toplum normlarına, hukuka ve ahlaka aykırı değilse, istediğini üretmekte özgür olmalı. Eleştiri yapılacaksa da bu yapıcı olmalı; linç seviyesinde ve üretimi durduracak düzeyde olmamalıdır. Sanat her ne nedenle yapılıyorsa yapılsın, bu sanatçının ilgisi dâhilinde olmalı. Bu sanatı yorumlayabilecek bizler ise kendi bilgimiz olan konular hariç eleştiri yapmamalıyız. Aksi takdirde sanatın üretilmesi durur, en iyi ihtimalle yavaşlar.
0 Yorum